Université Faculté de Droit Canonique www.iuscangreg.itCIC1983CCEONormes en dehors des deux CodesRéponses du Siège ApostoliqueDroit particulierDroit propre / statutsSources historiques du droit canoniqueJurisprudenceAccords internationauxSites webLittératurePeriodica de re canonicaBibliografia canonisticaMoteurs de rechercheLinklistSitemapProfesseursProfesseurs connus du 20e siècle
Jurisprudence de la Signature Apostolique en matière contentieuse-administrative
 
 

Tribunal suprême de la Signature apostolique
Sententia definitiva du 16.01.1993, Prot. N. 21101/89 CA


Demandeur Heredes X
Défendeur Congregatio pro Institutis vitae consecratae et Societatibus vitae apostolicae
Objet Piae voluntatis
coram Agustoni
Publication J 81 (2025) 359-375
Download
Traductions angl., J 81 (2025) 359-375
Contenu Non constare de violatione legis sive in procedendo sive in decernendo.
Notes Cf. L’attività della Santa Sede 1993, p. 1270.
Sources 
?
Legenda
 
Canons du Code de 1983
Tous les canons qui se trovent dans les parties in iure et in facto des décisions sont rapportés dans les sources.
On indique en gras les canons qui font l’objet principal de la décision ou sur lesquels la décision pose un principe d’interprétation.
On indique en italique les canons du Code de 1983 :
- qui n’apparaissent pas dans le texte de la décision mais qui sont traités dans la décision ;
- qui correspondent aux canons du Code de 1917, dont la décision, antérieure à 1983, traite.

Autres sources
Toutes les sources qui se trouvent dans les parties in iure et in facto des décisions sont rapportées.
CIC cann. 57 §§ 1-2; 1738
Arrêts
1. Leges processus iudicialis in hac re clarae prostant; ordinationes e contra recursus administrativi truncae ac lacunosae inveniuntur. Non ea propter licet, ad defectus sanandos, singula ex uno ordine ad alium, scilicet ex ordinatione processus iudicalis ad illam administrativam trasferre, quia hae duae viae, quamvis utraque administrationi iustitiae inserviunt, non aequae distantis linea inter se currunt nec vicissim variari possunt.
2. Nulla lex praecipit, saltem in ordinatione recursus administrativi, ius partium cognoscendi acta omnia ac documenta integra causae, cum praesertim “legislator quod voluit dixit, quod noluit tacuit”. Ad rem plures rationes adducuntur: 1. recursus hierarchici negotiis odiosis sunt accensendi ac odiosa sunt restringenda; 2. via recursus hierarchici haud apta apparet ad quamlibet superioris decisionem impugnandam; haud raro rectius controversiae per iudicia deciduntur (in casu autem non vindicantur iura subiectiva); 3. Comparatio cum iure civili caute consideranda est, quia Ecclesia societas utique perfecta est, suis institutis instructa ad modum civitatum; ast indoles historica numquam separatim considerari potest ab illa mystica; 4. In casu de quo recurrens recursum ad normam can. 57 haud proposuit adversus denegatum accessum ad acta apud competens Curiae Romanae Dicasterium;
3. Destinatio bonorum, de quibus agitur, incerta semper mansit, varia ob adiuncta, nec documenta allata dubium superare valuerunt, ideoque de mutatione piae voluntatis stricto iure sermo fieri nequit.
1. Le leggi del processo giudiziale in questa materia sono chiare; gli ordinamenti invece del ricorso gerarchico sono tronche e lacunose. Non per questo per sanare questi difetti è lecito trasferire singoli elementi da uno all’altro ordinamento, ossia da quello del processo giudiziale a quello amministrativo, perché queste due vie, benché entrambi servano all’amministrazione della giustizia, non corrono parallele né possono intercambiarsi.
2. Nessuna legge prevede, almeno nell’ordinamento del ricorso gerarchico, il diritto delle parti di conoscere tutti gli atti e tutti i documenti della causa, dato soprattutto che “ciò che il legislatore volle disse, ciò che non volle tacque”. Sul punto si apportano più ragioni: 1. I ricorsi gerarchici sono da assimilare a negozi odiosi e le cose odiose si devono restringere; 2. La via del ricorso gerarchico non appare adatta a impugnare qualsiasi decisione di un superiore; non raramente le controversie più direttamente vengono decise attraverso i giudizi (nel caso poi non vengono rivendicati diritti soggettivi); 3. La comparazione con il diritto civile si deve condurre cautamente, perché la Chiesa è sì una società perfetta, provvista di istituti come gli Stati, ma la configurazione storica non può mai essere considerata separatamente da quella mistica; 4. Nel caso in oggetto il ricorrente non ha proposto ricorso a norma del can. 57 contro l’accesso negato agli atti presso il competente Dicastero della Curia Romana;
3. La destinazione dei beni di cui si tratta è sempre rimasta incerta, per varie ragioni e i documenti addotti non sono stati in grado di superare il dubbio; perciò non si può parlare strettamente di mutamento della pia volontà.
Commentaires J. Otter, «Right to Access Files in Hierarchical Recourses: Commentary on a Contentious-Administrative Cause concerning a Pious Will (prot. n. 21101/89 CA)», J 81 (2025) 378-383.

Auteur des arrêts (en latin) et de la traduction italienne : © G. Paolo Montini